Rys historyczny Gminy Chrzypsko Wielkie

Własność i rozwój w średniowieczu

Od 1393 roku wieś należała do rodu Chrzypskich, lokalnej szlachty wielkopolskiej, 
która przyjęła nazwisko od nazwy miejscowości.
Od 1401 roku Chrzypsko miało już własną parafię, a w 1510 roku było częścią dekanatu wronieckiego.

W 1402–1403 r. w dokumentach pojawia się Mikołaj Chrzypski,
który wraz z żoną prowadził spór sądowy o 150 grzywien.
W 1408 roku dokonano rozgraniczenia Chrzypska Wielkiego i Chrzypska Małego,
pomiędzy Wicentym Obrzyckim a Szymonem Koszuckim.

W 1411 roku odnotowano Jana z Chrzypska, który studiował na Akademii Krakowskiej.
W 1434 roku Piotr Obrzycki sprzedał połowę wsi Białcz oraz jezioro Kostrzynek – 
które wcześniej należało w całości do Chrzypska Wielkiego. W 1443 roku Bartłomiej zwany Basz
zakupił Chrzypsko Wielkie wraz z patronatem kościoła oraz wsiami Kąty i Pakawie za 1400 grzywien.

Od tego momentu wieś i przyległe dobra były wielokrotnie sprzedawane lub przekazywane jako wiano.
Chrzypsko stało się także ważnym punktem oporu przeciwko najazdom krzyżackim.

Rozwój w XVI i XVII wieku

Około 1590 roku, gdy pobliski Sieraków stał się własnością Piotra Opalińskiego,
wieś zaczęła się intensywnie rozwijać – gospodarczo, osadniczo i społecznie.
W 1580 roku Chrzypsko było już wsią szlachecką leżącą w powiecie poznańskim,
w granicach województwa poznańskiego Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

W pierwszej połowie XVII wieku wieś trafiła w ręce Opalińskich herbu Łodzia
i została włączona do tzw. klucza sierakowskiego.

Czasy zaborów i właściciele w XVIII–XIX wieku

Po rozbiorach Chrzypsko znalazło się pod panowaniem pruskim. Niewola zakończyła się dopiero
wraz z wybuchem Powstania Wielkopolskiego w 1919 roku.

W XVIII wieku wieś podzieliła los wielu majątków ziemskich opuszczonych przez właścicieli. 
W 1749 roku dobra te sprzedano hrabiemu Brühlowi, ministrowi króla Augusta III.
Po jego śmierci przeszły w ręce Piotra Mikołaja barona de Gartemberg-Sadogórskiego, tajnego radcy królewskiego.
W 1780 roku majątek został sprzedany Karolowi Abrahamowi de Fritsch, konsyliarzowi elektora saskiego.

Pod koniec XVIII wieku właścicielem Chrzypska został Łukasz Bniński – sędzia ziemski poznański,
starosta sokolnicki i babimojski, a także poseł na sejm.

Na początku XIX wieku posiadłość przejęła rodzina Kierskich herbu Jastrzębiec, która osiedliła się tu na stałe.
Po powrocie z powstania listopadowego, do majątku wrócił Emil Kierski, oficer wojsk polskich.
Po ojcu Michale odziedziczył Chrzypsko i mieszkał tu aż do śmierci w 1874 roku.

Flaga powstania wielkopolskiego

Herb Bnińskich

Herb Kierskich

Dwór i pałac

Na początku XX wieku dwór został przebudowany przez rodzinę Schlincke. 

W latach 30. XX wieku aż do 1952 roku pałac znajdował się w rękach rodziny Dobrowolskich.

Kościół św. Wojciecha

Najcenniejszym zabytkiem Chrzypska jest gotycki kościół św. Wojciecha, 
wybudowany w latach 1600–1609 z inicjatywy Wojciecha i Stanisława Chrzypskich,
w miejscu starszej, drewnianej świątyni. Początkowo nosił wezwanie św. Wojciecha i św. Stanisława, jednak z czasem zachowano tylko patronat św. Wojciecha.
Tutaj znajduje się także tablica upamiętniająca poległych w I wojnie światowej.